Een beter milieu begint bij…. de architect

Duurzaam, ecologisch, milieuvriendelijk of CO2-neutraal bouwen. Na de beroemde film van Al Gore ‘An Inconvenient Truth’ en het boek van Michael Braungart en William McDonough ‘Cradle to cradle’  kunnen we er niet meer omheen. Gebouwen zijn de grootste vervuilers ter wereld en duurzaam bouwen is daarom onvermijdelijk. Voor architecten is hierin een belangrijke rol weggelegd. Een gebouw begint tenslotte bij het ontwerp. In dit artikel geef ik aan hoe wij als architecten op zes niveaus kunnen bijdragen aan een beter milieu.

Locatie

Elk gebouw heeft een voetprint. Natuur wordt vervangen door een gebouw. Dit betekent minder planten en dieren en dus minder opname van CO2. Door de voetprint van een gebouw klein te maken, wordt de bestaande natuur zo weinig mogelijk aangetast. Groene gevels en daken kunnen de weggenomen natuur vervangen. Deze creëren een omgeving voor planten en dieren die CO2 in de lucht reduceren. Daarnaast dragen deze bij aan de isolatie en houdbaarheid van het dak en aan de opslag van water en fijnstof.

Materiaal

Tijdens het winnen van grondstoffen, het fabricageproces, de distributie, verwerking, het gebruik en hergebruik of de afvoer van bouwmaterialen kunnen allerlei schadelijke stoffen vrijkomen. Daarom moeten we het materiaalgebruik beperken. Door minimalistisch ontwerp wordt minder materiaal gebruikt. Daardoor wordt bespaard op energiegebruik voor productie en transport. Er zijn een aantal keurmerken die aangeven of een materiaal duurzaam is. FSC en C2C zijn twee goede voorbeelden hiervan. Daarnaast kunnen gebruikte materialen toegepast worden. Het hergebruiken van materialen voorkomt dat deze afgebroken moeten worden en dat er nieuw materiaal wordt gebruikt.

Bouwmethode

Niet slopen is meest duurzame manier van bouwen. Door een goed tijdloos ontwerp kan een gebouw langer mee. De piramides zijn bijvoorbeeld al ruim 4500 jaar in gebruik. Een meer actueel voorbeeld zijn Nederlandse jaren 30 woningen. Deze worden nu vaak gerenoveerd en kunnen dan misschien wel weer een eeuw mee. Door niet te slopen, maar te renoveren komt veel minder afval vrij dan bij sloop en nieuwbouw. Wanneer wordt gekozen voor een gebouw met een kortere levensduur, is demontabel bouwen een duurzame oplossing. Bij deze bouwmethode kunnen materialen gemakkelijk worden hergebruikt en kost slopen minder energie dan bij reguliere bouwmethoden. Voor elk ontwerp geldt tenslotte dat modulair bouwen productie en bouwfouten voorkomt en dat materialen makkelijker opnieuw gebruikt kunnen worden.

Vervoer

Bouwmaterialen, gereedschappen en bouwvakkers moeten van en naar de bouwplaats vervoerd worden. De meeste vervoersmiddelen stoten CO2 uit. Om dit transport te beperken kunnen we kiezen voor aannemers en bouwmaterialen uit de omgeving.

Water

Tijdens het gebruik van een gebouw wordt veel water gebruikt en vervuild. Schoon drinkwater kan bespaard worden door regenwater en grijswater (afvalwater van bijvoorbeeld de wasmachine, afwas of douche) voor bijvoorbeeld het doorspoelen van toiletten te gebruiken. 

Energie

Bij niet duurzame energiecentrales komt bij verbranding veel CO2 vrij. Daarom willen we het gebruik hiervan beperken. Door bij het ontwerp rekening te houden met ventilatie, isolatie en bezonning kan veel energie bespaard worden voor verwarming en koeling.  Daarnaast kunnen duurzame energiebronnen in het ontwerp geïntegreerd worden. Een kas kan bijvoorbeeld veel warmte creëren, waarmee het gebouw opgewarmd kan worden en met een biogasinstallatie kan uit afval energie gewonnen worden waar electriciteit mee opgewekt kan worden.

Natuurlijk hangt het niet alleen af van de architect of een gebouw duurzaam gebouwd gaat  worden. Het is grotendeels ook afhankelijk van de ambities van de opdrachtgever en uiteraard van het budget. Wij denken echter dat er in elke opgave ruimte is om rekening te houden met duurzaamheid en dat is altijd het onderzoeken waard. Want een beter milieu begint bij... de architect!